banner304

banner311

banner308

banner303

banner310

banner307

09.01.2020, 07:39

Nasıl Adam Oluruz?

Bu cümledeki ‘adam’ erkeği ya da kadını değil, her ikisini ifade eder. Buna ‘insan’ da diyebilirdik ama o zaman ‘adam olmak’ deyiminin anlamını vermezdi, onun için böyle dedik.

Nasıl adam olabiliriz? Sorusunun cevabı birkaç türlü verilebilir: Bir insan için övülen hasletleri edinir, yerilen hasletlerden arınırsak. İnsan olarak yaradılış gayemizi gerçekleştirirsek. Zararlı olmaktan uzaklaşıp faydalı olabilirsek. Allah’a iyi bir kul olursak… Aslında bunların hepsi aynı şeydir ve iyi bir müslüman olmaktan ibarettir. Yanı ‘adam olmak’ için iyi bir müslüman olmak gerekir. Bunun kulağı tırmalayan tek yönü, bugün dindar, hatta aşırı dindar gözüktüğü halde bu hasletleri taşımayan Müslümanların varlığıdır. Buna da cevabımız bellidir; demek ki, bugün dindarlıktan anladığımız şeyler gerçek dindarlık olmayabilir.

O halde ikinci soru: Peki, nasıl iyi bir müslüman olabiliriz? Bunun cevabı da en kestirme şekliyle şudur: iç ve dış düşmanlara karşı zafer elde etmekle. İç düşman kim? Kısaca nefsimizin arzuları: Yani hep kendimizi, tenimizi, zevkimizi düşünmemiz, bencillik. Mide, şöhret ve makam şehveti, diğer şehvetler. Bunların hepsine birden şehvetperestlik diyebiliriz. Hodbin, bencil, egoist kelimeleri de bu konuda bize yardımcı olabilir. Bir de dış düşmanlarımız var, yani dâhili ve harici bedhahlarımız. Kısaca içimizden ve dışımızdan bize kötülük düşünenler.

İç ve dış düşmanlara karşı zaferin araçlarını Allah bir ayette özetlemiş; Kitap, mizan ve demir. Yani ahlak, hukuk ve yaptırım gücü. Bunun bir anlamı da şu: Güçlü olmadan dünyayı da ahireti de kazanamazsınız, kendinizi de başkasını da aşamazsınız.

İşte insanın bütünüyle varlık sebebi bu zaferleri kazanıp ‘adam olmak’tır. Hukuk da bunun için vardır. Yani hukuk hedef değil, bu hedefin vasıtasıdır. Vasıtaların da vasıtaları vardır. Bunlar böyle uzar gider.

Biz adam olmak için bir hadisi şerifin anlamını verelim derken yolumuz buralara düştü. Şimdi şu evrensel öğütlere bakalım:

Resulüllah Efendimiz buyuruyorlar ki:

‘Üç şey günahları silen kefaret, üç şey insanın derecesini yükselten hasletler, üç şey kurtarıcı sebepler, üç şey de insanı helak eden sebeplerdir.

Günahları silen üç şey: Zor şartlarda bile abdest almak, bir namazdan sonra diğerini özlemek, cemaatlere adım atabilmek. İnsanın derecesini yükselten üç şey: Açların karnını doyurmak, selamı yaygınlaştırmak, insanların uykuda oldukları gece saatlerinde kalkıp namaz kılabilmek. Kurtarıcı üç şey: Öfke halinde de sevgi halinde de adil olmak, varlıkta da yoklukta da itidalli yaşamak, gizlide de açıkta da Allah’tan korkmak.

Helak eden üç şey: Teslim olunan bir ihtiras, peşine düşülen arzular ve kişinin sadece kendisini beğenmesi’. Bu hadisi şerif Bezzar’ın Müsned’inde vardır ve ‘hasen’ derecede bir hadistir. Bu alanlarda elbette başka şeyler de vardır, bunları sadece bir örnek olarak düşünmeliyiz.

Bu yazıda sadece bu son üçünü ele alacaktık.

İhtiras diye çevirdiğimiz kelime ‘şuh’tur. Şuh Türkçeye çoğunlukla ‘cimrilik’ diye çevrilir. Oysa bizim cimrilik dediğimiz şey Arapçada ‘buhl’dür. O da kötü bir huydur ve Resulüllah Efendimiz ondan da Allah’a sığınmıştır. Ama şuh ile aralarında derin farklar vardır. Şuh, benlikte var olan, nefsin tabir caizse DNA’larında bulunan bir ihtirastır, varlığın başkasında bulunmasından rahatsızlık duyma halidir, her şeyin kendisinin olmasını istemedir. Yani buhl gibi sadece verilecek yere vermeme değil, alınmayacak şeyi de almayı istemedir. Onun için Allah ‘şuh nefislerde hazır haldedir’ (Nisa 128) buyurur. Bu ifadenin erkeklerin hanımına karşı serkeşlik ve haksızlık etmesi anlatılırken kullanılmış olması da anlamlıdır. ‘Kim nefsindeki şuhtan kendini koruyabilirse işte kurtulacak olanlar onlardır’ (Haşr 9; Teğabun 16) buyurur. Buhl, elindekini vermekten cimrilik etmek, şuh ise başkasının elindekinin de kendisinin olmasını, hem de ihtirasla istemektir. Sonuçta şuh sahibi, yani şahîh helal haram çizgisi tanımaz. Bunun için ‘şuh ile iman ikisi birden kulun kalbinde asla bulunmaz’ buyrulmuştur. (Taberi sahih). Bunun için şuh helak edici bir huydur. İmanın kalpten çıkıp gitmesine kadar onu kovalar.

Bu karşılaştırmalardan şu da anlaşılır: Demek ki, şuh/hep banalık hırsı nefsin bir yerlerinde saklı bir gen, ya da yardımcı bir program gibidir. Onu tamamen çıkarmak mümkün olmayabilir, ama önemli olan onun kalbe hâkim olmamasıdır, onun aklın ve teslimiyetin emrine girmesidir. Böyle olmazsa ‘şuhhun mutâ’, yani boyun eğilen, teslim olunan, itaat edilen bir ihtiras haline gelir ve insanı helak eder.

Yorumlar (0)
10°
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Sizce Balıkesir'in neyi meşhur?
Sizce Balıkesir'in neyi meşhur?
Namaz Vakti 30 Kasım 2020
İmsak 06:34
Güneş 08:02
Öğle 13:02
İkindi 15:30
Akşam 17:52
Yatsı 19:15
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 9 23
2. Galatasaray 10 20
3. Fenerbahçe 10 20
4. Beşiktaş 9 16
5. Kasımpaşa 10 15
6. Gaziantep FK 10 15
7. Karagümrük 10 14
8. Göztepe 9 14
9. Başakşehir 10 14
10. Konyaspor 9 12
11. Rizespor 9 12
12. Malatyaspor 9 12
13. Hatayspor 7 12
14. Trabzonspor 10 12
15. Antalyaspor 10 10
16. Sivasspor 9 9
17. Erzurumspor 9 9
18. Kayserispor 9 8
19. Denizlispor 9 6
20. Gençlerbirliği 9 5
21. Ankaragücü 8 2
Takımlar O P
1. Altınordu 11 23
2. Ankara Keçiörengücü 11 21
3. Samsunspor 11 20
4. Adana Demirspor 10 18
5. İstanbulspor 10 18
6. Tuzlaspor 10 18
7. Altay 9 16
8. Giresunspor 10 16
9. Bursaspor 11 14
10. Balıkesirspor 11 14
11. Akhisar Bld.Spor 11 13
12. Adanaspor 9 12
13. Bandırmaspor 11 11
14. Ümraniye 11 10
15. Menemen Belediyespor 9 9
16. Ankaraspor 10 8
17. Boluspor 10 7
18. Eskişehirspor 11 1
Takımlar O P
1. Tottenham 10 21
2. Liverpool 10 21
3. Chelsea 10 19
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 10 17
6. Wolverhampton 10 17
7. Everton 10 16
8. M. United 9 16
9. Aston Villa 8 15
10. Man City 9 15
11. West Ham 9 14
12. Leeds United 10 14
13. Newcastle 10 14
14. Arsenal 10 13
15. Crystal Palace 10 13
16. Brighton 10 10
17. West Bromwich 10 6
18. Burnley 9 5
19. Fulham 9 4
20. Sheffield United 10 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 11 24
2. Atletico Madrid 9 23
3. Villarreal 11 20
4. Real Madrid 10 17
5. Sevilla 9 16
6. Cádiz 11 15
7. Barcelona 9 14
8. Granada 10 14
9. Athletic Bilbao 10 13
10. Elche 9 13
11. Getafe 10 13
12. Deportivo Alaves 11 13
13. Valencia 11 12
14. Real Betis 10 12
15. Osasuna 10 11
16. Eibar 10 10
17. Real Valladolid 11 10
18. Celta de Vigo 11 10
19. Levante 10 8
20. Huesca 11 7
Günün Karikatürü Tümü