banner363

banner307

banner364

banner319

03.12.2020, 20:28

ENGELLİLER VE SEYAHAT HAKKI

3 Aralık Dünya Engelliler Günü olarak bilinmektedir. Ülkemizde engellilere ilişkin haklar 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ile düzenlenmiştir. Engelliler Hakkında Kanun’da engelli birey, fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen birey olarak tanımlanmıştır.

Sadece ülkemizde değil uluslararası hukukta da oldukça önemli düzenlemeler mevcuttur. Bunlardan bir tanesi ülkemizin de taraf olduğu Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi’dir. Bu sözleşmeye taraf olan devletlerin birtakım yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu yükümlülüklerden bir tanesi ve en önemlisi de BM Engelli Hakları Sözleşmesi’nde belirtilen hakların uygulanması için gerekli tüm yasal, idari ve diğer tedbirleri almaktır. Aynı zamanda engelliler aleyhinde ayrımcılık teşkil eden yürürlükteki hukuk kurallarını, düzenlemeleri, gelenekleri ve uygulamaları değiştirmek veya ortadan kaldırmak için gerekli olan, yasama faaliyetleri dâhil uygun tüm tedbirleri almak; tüm politika ve programlarda engellilerin insan haklarının korunmasını ve güçlendirilmesini dikkate almak, kamu otoritelerinin ve kurumlarının bu Sözleşmeye uygun davranmaların sağlamak da sözleşmeye taraf devletlerin yerine getirmeleri gereken başkaca bir yükümlülüktür.

Engellilerin de tıpkı toplumdaki diğer bireyler gibi seyahat hakları bulunmaktadır. Seyahat hakkı Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi 18. Maddesinde düzenlenmiş olup Türk Anayasası’nda 23. Maddede hüküm altına alınmıştır. Seyahat etmek, insanların yaşam kalitesini yükselten önemli bir faaliyettir. Bu faaliyetlere erişim herkes için temel haktır. Engelliler için seyahat etme hakkının kısıtlanması hatta bu hakların kendilerine verilmemesi anayasal hak ve özgürlüklerin ihlali anlamına gelmektedir. Bu durum eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaktadır ve engellilerin hayata tam olarak katılımlarını sağlamak için çok sayıda girişim ve düzenleme gerçekleştirilmiştir.

Bu düzenlemelerden birkaç örnek vermek gerekirse;

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan “Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği” ile engellilerin aldıkları rapor doğrultusunda sahip olacakları engelli kimlik kartları ve seyahat kartlarıyla kendileri ve refakatçilerinin seyahat hakkından indirimli veya ücretsiz bir şekilde yararlanabileceğini düzenlenmiştir.

4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına ilişkin Kanun, ülkemizde engellilerin ücretsiz ve indirimli seyahat haklarını düzenlemektedir. Kanunun 1.Madde Ek fıkrasında “sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk yolculuk ettikleri refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehiriçi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanırlar.” hükmü düzenlenmiştir.

Yine aynı kanun çerçevesinde belirlenen esaslar doğrultusunda engelliler seyahatlerde indirimden yararlanabilmektedir. Türk Hava Yolları Tarafından Belirlenen Usul ve Esaslarda engellilere indirim uygulanmaktadır. Türk Hava Yolları iç ve dış hat seferlerinde geçerli kimi ücretlerde, görme engelli (%90 ve üzerinde görme engelliler) her iki ayağını ve/veya bacağını kullanamayan yolculara, uçak içinde herhangi bir durumda fiziksel ve/veya zihinsel nedenlerle kişisel güvenlikleri veya konforları (yemek, tuvalet vb.) kendilerine yeterli olmak konusunda engelle karşılaşacak ve hızlı hareket etmeleri istendiğinde bunu yerine getiremeyen yolculara ve refakatçilerine iç hat seyahatlerde %20, dış hatlarda ise %40 oranında ‘engelli ve refakatçi indirimi’ uygulanmaktadır.

Yine 4736 sayılı Kanun kapsamında, engelliler, Devlet Demir Yolları ana hat yolcu trenleri ile seyahat edilmesi halinde %50 indirimden yararlanabilir. Son zamanlarda TCDD, engelli yolcular ile refakatçilerinin trenlerde seyahat etmeleriyle ilgili yeni bir düzenleme çıkarmıştır. Bu yeni düzenlemeye göre; "Engellilik Ölçütü, Sınıflandırılması ve Engellilere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik" gereğince özür oranı için Sağlık Kurulu Raporu, Engelli Kimlik Kartı veya nüfus cüzdanı ibraz etmeleri koşulu ile Engelliler (Engel oranı %40 ve daha fazla olan engellinin kendisi, %50 ve üzeri olup ağır engelli raporu bulunanların kendisi ve beraberindeki bir refakatçisi) ana hat trenlerinde ve Yüksek Hızlı Trenlerde ücretsiz seyahat edebileceklerdir.

Son zamanlarda Covid-19 sebebiyle engellilerin seyahat haklarının kısıtlandığı, trendeki kotaların kaldırıldığı görülmektedir. Özellikle Yüksek Hızlı Trenlerdeki engelli kontenjanının azaltılması ile engellilerin ücretsiz seyahat hakları ihlal edilmiştir. Her ne kadar daha sonrasında engelli kotasının kaldırıldığına ilişkin son değişiklikler yapılsa da Covid sebebiyle engellilerin seyahat haklarının kısıtlanması yeterli bir gerekçe olarak görülmemektedir. Kısıtlamanın Anayasa’ya aykırı olmayacak şekilde yapılması gerekmektedir. Kota kaldırılsa da çoğu engelli vatandaş ücretsiz olarak binme hakkı bulunduğu trenlerde bilet ücretleri ödemiştir. Ve engelli vatandaşların bu bilet ödemelerinden bir mağduriyetleri oluşmuştur. Bu sebeple bu mağduriyetleri giderecek ve kısıtlamaların tekrar gelmesini engelleyebilecek yeni düzenlemeler getirilmesi, engelli bireylere seyahat hakkının eşit koşullarda kullandırılması bakımından uygun olacaktır. Çünkü yapılan kısıtlamalar bireylerin “engelli” olmasından dolayı yapılmakta olup bu durum ayrıca Türk Ceza Kanunu 122. Maddesi’ndeki ayrımcılık suçunu da oluşturabilmektedir.

(tılsımiletişim)

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
SENCE BALIKESİR'in EN ÖNCELİKLİ SORUNU NEDİR?
SENCE BALIKESİR'in EN ÖNCELİKLİ SORUNU NEDİR?
Namaz Vakti 17 Mayıs 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 36 86
3. Chelsea 36 70
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 36 48
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 36 45
14. Aston Villa 36 44
15. Southampton 36 40
16. Everton 36 36
17. Leeds United 37 35
18. Burnley 36 34
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31
Günün Karikatürü Tümü

Gelişmelerden Haberdar Olun

@