Bazı insanlar vardır, hayatımıza siz istemeden girer ama bıraktıkları iz yıllar geçse de silinmez. Ne bir makamları vardır ne de gösterişli sözleri… Onlar, insanın yüreğine dokunarak hafızalarda yer edinirler. Balıkesir’in eğitim gönüllüsü Ece Amca, işte böyle insanlardan biriydi. Ece Amca, bizim ilkokul öğrenciliğimizin efsanesidir.
Altıeylül İlkokulu’na gelir, okul bahçesinde öğrencilerle buluşurdu. Bütün okul bahçede toplanır, biz çocuklar pür dikkat onu izler, anlattıklarını can kulağıyla dinlerdik. O yıllarda Ece Amca benim gözümde hep şaşaalı, özel bir insandı. Belki ellili yaşlarındaydı ama biz küçüktük; gözümüzde herkes yaşlı, herkes büyüktü. Onun bizlerde ayrı bir yeri, ayrı bir ağırlığı vardı.
Ece Amca’nın anlattıkları öyle sıradan nasihatler değildi. Hayatın içinden, insanın vicdanına seslenen derslerdi.
Bir gün elindeki torbadan yarım bir elma çıkardığını hatırlıyorum. Elma ısırılmıştı. Bize, bu elmayı okula gelirken yerde bulduğunu anlatmıştı. Bir insanın elmanın tamamını yemeden yere atmasının doğru olmadığını, nimetin kıymetinin bilinmesi gerektiğini söylüyordu. O küçücük yarım elma, bizim çocuk dünyamızda büyük bir anlam kazanmıştı. İsrafın ne olduğunu, bir lokmanın bile kıymetli olduğunu onun ağzından öğreniyorduk.
Ekmek konusunda da benzer öğütleri vardı. Ekmek çöpe atılmayacak, nimet hor görülmeyecekti. Bugün dönüp baktığımda, o gün bize anlatılanların yalnızca birer nasihat olmadığını, aslında bir yaşam terbiyesi olduğunu şimdi daha iyi anlıyorum.
Bir başka gün yamalı pantolonunu gösterdi bize. Dizlerindeki yamaları kendisinin yaptığını anlatmıştı. Eskiden çoraplara bile yama yapıldığını, bir eşyanın eskimesinin onu değersiz kılmadığını anlatıyordu. O söz, hâlâ kulaklarımda…
“Pantolon yamalı olabilir, fakat temiz olmalı!”
Bugün markaların, gösterişin, tüketimin peşinde koşan bir dünyada yaşıyoruz. Oysa Ece Amca bize, insanın değerinin giydiği pantolonla değil, temizliği ile, dürüstlüğü ile, davranış ile ölçüldüğünü anlatıyordu. Yoksulluğun utanılacak bir şey olmadığını, asıl utanılacak olanın kirli bir yaşam ve kötü bir ahlak olduğunu öğretiyordu.
Ece Amca’nın en çok kızdığı konulardan biri de erkek öğrencilerin tuvaletten çıktıktan sonra dışarıda fermuarlarını çekmeleriydi. Bu davranışı son derece ayıp bulur, gerekli işlemin tuvaletin içinde yapılması gerektiğini anlatırdı. Çocuklara mahremiyetin, görgünün ve toplum içinde davranış kurallarının önemini öğretirdi.
Bütün bunlar, bugün belki küçük ayrıntılar gibi görünebilir. Ancak o yıllarda biz çocuklar için her biri hayatımıza yön veren derslerdi.
Ece Amca yalnızca okul bahçelerinde konuşan bir eğitim gönüllüsü değildi. Hayatını Balıkesir’in eğitimine ve çocuklarına adamış, emekli bir asker ve hayırseverdi. Babasından kalan servetini ve emekli maaşını çocukların geleceği için kullanmış, köylerde okulların kurulmasına öncülük etmişti. Onun eğitim aşkı, yalnızca anlattıklarıyla değil, yaptıklarıyla da kendini gösteriyordu.
Bizim kuşağın hafızasında Ece Amca’nın çok önemli bir yeri vardır. Ondan sonra okullarımıza gelip de onun gibi bütün öğrencilere seslenen, hayatın içinden dersler veren insanları pek göremedik. Zaman zaman tanınmış kişiler okullara geldi elbette. Ancak Ece Amca’nın yeri başkaydı. Çünkü o, bize bir şeyler anlatmak için değil, hayatımıza bir şeyler katmak için gelirdi.
Şimdi yıllar geçti. O okul bahçeleri, o çocukluk günleri geride kaldı. Belki yarım elmayı, yamalı pantolonu, tuvalet adabına dair öğütlerini o günkü ayrıntılarıyla hatırlayan çok az kişi kaldı. Ama Ece Amca’nın bize öğrettikleri hâlâ yaşamaya devam ediyor.
Bir elmanın yere atılmaması, bir pantolonun yamasından utanılmaması, temizliğin ve görgünün insanın en büyük zenginliği olması…
Bunlar, bir ömür unutulmayacak derslerdi.
Bugün çocuklara değerler eğitimi vermek için türlü yöntemler arıyoruz. Oysa Ece Amca, elinde yarım bir elma, üzerinde dizleri yamalı ama tertemiz bir pantolonla okul bahçesine gelir ve bize insan olmanın inceliklerini anlatırdı.
Belki de bir insanın büyüklüğü, ardında bıraktığı servetle değil; yıllar sonra bile bir çocuğun hafızasında bıraktığı derslerle ölçülür.
Ece Amca, bizim çocukluğumuzun unutulmaz öğretmeni, Balıkesir’in eğitim gönüllüsü ve hafızalarımızda yaşamaya devam eden güzel bir insandı.
Onu bugün bir yarım elmayla, bir pantolon yamasıyla ve bir ömür boyu unutulmayan öğütleriyle hatırlıyoruz.
Allah Rahmet Eylesin.
